Yashyizweho kuri24 April, 2019 | 20:32

Urukiko rw’Ikirenga rwategetse ko gusebya no gushushanya umukuru w’igihugu bikomeza kuba ibyaha

Urukiko rw’Ikirenga rwasomye imyanzuro ku rubanza Umunyamategeko Mugisha Richard, yarezemo Leta asaba ko zimwe mu ngingo zasohotse mu itegeko rishya ryo mu 2018 rihana ibyaha mu Rwanda zakurwamo, kuko zibangamiye Itegeko Nshinga rya Repubulika y’u Rwanda.

Ingingo Mugisha yagaragajeho ikibazo ziri mu byiciro bibiri, birimo icy’iya 154, 233 n’iya 236 zivuga ku gusebanya afata nk’izibangamiye ubwisanzure bw’itangazamakuru n’ikindi kirimo ingingo ya 136, 138 na 139 yavuze ko zibangamiye ubwiyunge bw’abagabo n’abagore.

Uru rubanza rwasomewe mu Rukiko rw’Ikirenga ruri ku Kimihurura kuri uyu wa Gatatu, rwanzuye zimwe mu ngingo nta kibazo ziteza kuko zigamije kurengera uburenganzira bw’umuryango mu gihe itegeko rirebana n’itangazamakuru ryasabiwe kuvanwaho ariko irigenga ibijyanye no gusebya Umukuru w’Igihugu rigumaho.

Imyanzuro y’urubanza yasomwe n’abacamanza batandukanye barimo Cyanzayire Aloysie na Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga, Prof. Sam Rugege.

Urukiko rwatangaje ko rwashingiye ku byatangajwe na Mugisha Richard n’abamwunganira n’ibitekerezo byatanzwe n’inshuti z’urukiko, umuryango wa Profemmes Twese hamwe, Ishuri ry’Amategeko muri Kaminuza y’u Rwanda n’Ishyirahamwe ry’Abanyamakuru mu Rwanda (ARJ).

Urukiko rw’ikirenga rwanzuye ko ingingo ya 136 mu gitabo cy’amategeko ahana ibyaha mu Rwanda mu gika cyayo cya 1, 2 na 3 itanyuranyije n’ingingo ya 18 y’itegeko nshinga kuko ari itegeko rigamije guhana mu kurengera umuryango.
Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga yavuze ko ingingo ya 136 idatanga ubwisanzure. Ibika byayo byavaho hanyuma icya gatatu kikandikwa ko mu bundi buryo bugaragaza ko urubanza ruregwamo abashakanye rushobora guhagarara mu gihe urega yisubiyeho.

Igika cya kane n’icya gatanu mu ngingo ya 136 byavanweho.

Mu myanzuro kandi ingingo za 138 na 139 zagaragajwe ko zitanyuranyije n’iya 18 mu itegeko nshinga.

Urukiko rwanzuye ko ingingo ebyiri zivanwaho kuko zinyuranye n’itegeko nshinga; izi zirimo iya 154 inyuranye n’iy’itegeko nshinga ya 38 ibangamiye itangazamakuru mu bijyanye no gutanga ibitekerezo no gutangaza amakuru. Rwanzuye ko ivanwaho.

Indi ni iya 233 nayo yagaragajwe ko inyuranya n’iya 15 n’iya 38 mu itegeko nshinga kuko idafata abantu kimwe ndetse ibangamira itangazamakuru mu gihe ryandika mu bayobozi bakuru, abagize Inteko Ishinga Amategeko n’abandi.

Ingingo yahawe umwihariko ni iya 236 ivuga ku bihano bihabwa uwatutse umukuru w’igihugu igomba kugumaho bitewe n’inshingano ze afite zo kurinda ubusugire bwacyo.

Urukiko rw’Ikirenga rwategetse ko ’gusebya’ no gushushanya Perezida w’u Rwanda bikomeza kuba ibyaha bihanishwa gufungwa; abaregeye urukiko bavuga ko bibangamiye ubwisanzure bw’itangazamakuru.

Gusa urukiko rwategetse ko ku bandi bategetsi ibi bitagomba gufatwa nk’ibyaha bihanishwa igifungo.

Urukiko rwatanze impamvu z’uko Perezida w’u Rwanda ari ’umuntu ukomeye ufite inshingano nyinshi’.

Mu gitabo gishya cy’ibyaha n’ibihano mu Rwanda ingingo ya 233 na 236 zivuga ko "gukoza isoni abayobozi b’igihugu, gutukana cyangwa gusebya Perezida wa Repubulika" ari ibyaha bihanwa.

Izi ngingo zihanisha igifungo kiri hagati cy’imyaka ibiri n’irindwi n’ihazabu irenga miliyoni imwe y’amafaranga y’u Rwanda ’uwasebya’ cyangwa agashushanya (cartoon) Perezida w’u Rwanda n’abandi bategetsi bakuru.

Uyu munsi urukiko rwanzuye ko ku bandi bategetsi n’abashinzwe umutekano ibi bitagomba gufatwa nk’ibyaha bihanishwa igifungo.

Umunyamategeko Me Richard Mugisha yaregeye ubucamanza ngo buvaneho izi ngingo kuko zinyuranyije n’ingingo ya 38 y’Itegeko Nshinga iha buri wese ubwisanzure mu gutanga ibitekerezo.

Mu kirego cya Me Mugisha, avuga ko ziriya ngingo zibangamira uburenganzira bw’itangazamakuru bwo gukora mu bwisanzure.

Yanditswe na Habarurema Djamali


Tanga igitecyerezo

Ibitekerezo


Tanga igitekerezo


Izindi nkuru