Yashyizweho kuri10 November, 2019 | 18:28

Kayonza:Ababyeyi basobanukiwe akamaro k’imibare na siyansi none biyemeje gukundisha abana babo ayo masomo

Bamwe mu babyeyi bo mu karere ka Kayonza bavuga ko batari bazi akamaro k’amasomo y’imibare na siyansi ku buryo buhagije ariko nyuma yo kumva byimbitse akamaro kabyo mu buzima bwa buri munsi,bagiye gufasha abana babo gukunda ayo masomo.

Ibi babyiyemeje nyuma y’ubukanguramga bwabereye mu karere ka Kayonza kuri uyu wa Gatandatu tariki 9 Ugushyingo 2019,aho bwateguwe n’Ikigo Nyafurika gishinzwe gutanga ubumenyi mu mibare (AIMS) hasozwa icyumweru cyahariwe gukunda siyansi.

Iki kigo kikaba gifite Kaminuza itanga ubumenyi mu mibare ikanakora n’ ubushakashatsi mu byerekeranye n’ubuzima.

Ubusanzwe umuntu wize imibare na siyansi mu buzima busanzwe ashobora gukora indege,ashobora kuba umutekinisiye,kuba umushakashatsi mu kuvumbura imiti yifashishwa mu guhangana n’indwara zikunze kuzahaza abantu,ashobora kwigisha muri kaminuza zikomeye ndetse n’ibindi byinshi mu buzima bwa buri munsi.

Kuri ibi, ababyeyi bagaragaje ko batari bazi neza icyo umuntu wize ayo masomo yakora mu buzima bwa buri munsi,nyuma yo gusobanukira akamaro ke bafashe umwanzuro wo gukundisha abana babo ayo masomo.

Uwitwa Narame Beata ati"Ntushobora gukora ubucuruzi utazi imibare kuko wahomba.Nkimara kumva siyansi nahise numva ko ari ikintu gikomeye.Hari umwana yavuze ngo yakora irobo,ubwo rero urumva rero utazi siyansi ntiwayikora.Ikindi cya kabiri ntabwo wakora indege utazi siyansi, ntabwo waba umukanishi utazi siyansi.Ibyo byose rero nahise numva ko siyansi idufitiye akamaro gakomeye".

Undi nawe yavuze ko abana be bose bari mu ishuri azabashishikariza gukunda siyansi kuko hari byinshi igiramo uruhare.

Ati"Mfite abana babiri biga hano muri G.S Kayonza nabo bashishikarije kuzakurikirana siyansi kuko nanjye nayize.Siyansi rero ndayikunda muri make nayizemo byinshi".

Mugenzi we nawe ati "Siyansi ndayikunda cyane.Mfite n’umwana uyi kunda yavuze ko azaniga gutwara indege.Muri make siyansi ndayikoresha mu buzima bwanjye bwa buri munsi kuko ndi umuhinzi kandi naho turayikoresha".

Akomeza agira inama ababyeyi bagenzi be gufasha abana babo bagakunda siyansi kuko yifashishwa mu buzima bwa buri munsi.

Ati"Nabagira inama yo kureka umwana akiga isomo yumva kandi akunda.Siyansi ni nziza igira umumaro mu buzima bwacu kuko igirira akamaro abana,abaturanyi ndetse n’igihugu muri rusange".

JPEG - 90.8 kb
Ababyeyi bakurikiranye ubukangurambaga babajijwe ibibazo byerekeranye na siyansi ababitsinze barahembwa uwa mbere ahabwa ikibido cy’amavuta yo guteka

Umuyobozi wungirije w’akarere ka Kayonza ushinzwe imibereho myiza,Harelimana Jean Damascene avuga ko muri aka karere bafite amashuri ya siyansi ku buryo abana bayitsinda neza ndetse n’abakobwa nk’uko bigaragara mu bizamini bangwa na minisiteri y’uburezi.

Ati"Tubona mu mashuri dufite ya siyansi abana batsinda neza ndetse mu bi mbere hakazamo n’abakobwa.Byumvikane neza ko n’abakobwa bashishikariye kwiga siyansi kandi bakayitsinda n’amanota meza ndetse bakajya no muri za kaminuza zitari izo mu Rwanda gusa ahubwo bakajya muri kaminuza zo hanze kubera ko babashije kugira amanota ari ku rwego rwo hejuru".

Harelimana asaba abana bari mu mashuri gukunda imibare na siyansi kugira ngo babitsinde bizanabafashe no guteza imbere igihugu.

Ati"Tunabasaba ko bakomeze kongere imbaraga kugira ngo tugire benshi batsinda neza kandi atari ugutsinda gusa ahubwo na nyuma yo kurangiza amasomo, bashyire mu bikorwa ya siyansi kugira ngo biteze imbere igihugu cyacu".

Asaba ababyeyi kugira uruhare mu burere bw’abana babo kubaha umwanya muri ibi bihe by’ibiruhuko wo gusubira mu masomo ndetse babashishikariza gukunda kwiga by’umwihariko siyansi.

Umuyobozi muri AIMS ushinzwe politike,inovasiyo ndetse n’abashakashatsi,Kunda Ester avuga ko icyatumye bakora ubukangurambaga bwo gukundisha siyansi abana bari mu mashuri yisumbuye,ari ugushaka uko bakemura ikibazo cy’abarimu bigisha amasiyansi baturuka hanze.

Ati"Kubera ko abanyeshuri bacu bari mu kiciro cya gatatu bigishwa n’abarimu bavuye muri kaminuza zo hanze zikomye,byayengombwa ko dushyiraho uburyo bwo kujya mu mashuri yisumbuye kugira ngo dushishikarize abantu uburyo bwo kwigisha imibare na siyansi kugira ngo nibagere muri kaminuza bazabe bafite ireme ryiza".

Avuga ko impamvu yindi ari uko bashatse guha igihugu umusanzu batanga ibyo bafite bakabisaranganya n’abandi mu rwego rwo gufatanya kubaka igihugu nk’abanyarwanda.

AIMS yatangiye ibikorwa byayo byo guteza imbere amasomo y’imibare na siyansi mu 2003 itangirira muri Afurika y’Epfo, igera mu Rwanda mu 2016 aho imaze gusohora abagera ku 1,900.Abagera kuri 60% bakaba bakora mu Rwanda ahantu hatandukanye haba mu nganda,kwigisha muri za Kaminuza ndetse abandi bagakora mu bigo by’ubushakashatsi bikomeye.

JPEG - 66.1 kb
Muri ubu bukangurambaga bwateguwe na AIMS abanyeshuri batsinze ibibazo babajijwe kuri siyansi bahembwe bimwe mu bikoresho by’ishuri

Mukeshimana Alice/MUHABURA.RW


Tanga igitecyerezo

Ibitekerezo


Tanga igitekerezo


Izindi nkuru